«Эн Белги» ыкмасы менен комуз үйрөөнү семинарынын жайкы сессиясы

Нурак Абдырахмановдун «Эн Белги» ыкмасынын негизинде комуз үйрөтүү
Жайкы сессия

 

Убактысы: 1-12 июль 2011 ж.
Өткөрүлүүчү жер: Марко-Поло жана Каприз эс алуучу жайлары, Ысык-Көл областы
Тили: кыргызча

Жайкы сессиянын иш тартиби: туура, так, ыңгайлуу бөлүштүрүлгөн. Ошонун себебинде он күндүн ичинде тогуз  күүнү  «Эн Белги»  менен  көз жүгүртүп үйрөнүүгө  жетиштик. Жыйналыш учурунда кытышуучулар  «Эн Белги»  менен комузда ойноп чектелбестен, «Манас» дүйнөсү, «кайыптар» дүйнөсү, дегеле адам баласына пайдалуу, тарбиялык жактан, руханий дүйнөсүн байыта турган кызыктуу жолугушуулар, ой –пикирлерди бөлүшүү менен өтүп жатты.

Жайкы семинарда «Эн Белгини»  көз жүгүртүп ойноодоо, семинарлардын катышуучулары тогуз күү өздөштүрүштү.

 

  • Элдик күү «Буудан көк» күүнү көз жүгүртүп ойноодо катышуучуларга көп деле кыйынчылык жараткан жок. Каталары: кайталоодо, кол ойнотууда болду.
  • «Бекарстан ташы», автору белгисиз.  Бул күүнү көз жүгүртүп окууда кыйынчылыктар байкалган жок.
  • Н. Абдырахманов «Аттилахан». Бул күүнүн башка күүлөрдөн айырмасы – жаңы күү болуп эсептелет. Күү уккулуктуу, жагымдуу  болгондуктан, үйрөнүү жеңилирээк болду.  Катасы: 24-такта нота, 27-такта фермато коюлду, 104- такта белгинин созулушунда озгөртүү болду, 127- такта фермата.
  • Н. Абдырахманов «Улуу тоолор». Негизинен бул күү өтө татаал күүлөрдөн болуп эсептелет. Ошондуктан музыкалык билими жок, жаңыдан өздөштүрө баштагандар үчүн кыйынчылыктарды жаратты.
  • Ниязаалы Борош уулу «Арсар күү», бул күү бардык комузчулар үчүн тааныш күү. Катышуучулар тез эле  көз жүгуртүп окуп кетишти. Катасы: 34-такта, 23-такта; 70-71-такта белгинин созулушу; 72- такт.
  • Ыбрай Туманов «Кара Тулпар» (Паравоз), бул күүдө комузду жаңы үйрөнгөндөр үчүн кол ойнотууда кыйынчылык жаратты. Катасы: 77-такта кайталоо коюлду; 92- такта эн белгиси; кайталоо алынды; 98-такт.
  • А. Огонбаев «Кыз Кербез», көптөн бери ойнотулуп аткан күү. Обону тааныш болгондуктан көз жүгүртүп окуп кетүүдө көп деле кыйынчылык болгон жок. Кол ойноткон жерлерге көңүл бурулду.
  • К. Орозов «Жаш Кербез», күү уккулуктуу жана тааныш болгондуктан көпчүлүк үчүн кыйынчылыкты жараткан жок.  Катасы: 34-такта;11-такт ;29-30-31-такт. 32- такт; 34-такт; 35-36-такт; 37-тактан кийин кайталоо; 68-такт; жана кошулган баракка аягы агайдын колу менен жазылып тиркелип берилди.
  • Н. Абдрахманов «Соң Көл», күүлөрдүн ичинен татаал күүлөрдүн бири, кол терген жерлери кыйынылык туудурду. Катасы: 20-такта; 22-такт; 27-такт; 50-51-такт; 99-такт; 101-такт; 103-такт; 104-такт; 107-такт; 117-такт; 121-такт.

Семинарда «Эн Белги»  менен көз жүгүртүп окуудан сырткары көптөгөн пайдалуу, кызыктуу жолугуушулар болуп атты. Жыйналыш учурунда бизге пайдалуу болгон «Манас» дүйнөсү, «кайыптар» дүйнөсү жана ата-бабабыздан бери сакталып келаткан каада-салттар, ыйык жерлер менен таанышып, катышууулардын тарбиялык жактан, руханий дүйносүн байытууга чоң салым кошту.

Бул семинар комузчулар үчүн өтө пайдалуу, керектүү, табылгыс, замандын талабына жооп берген, жогорку деңгээлде өткөрүлгөн семинар болду.
Нурак Абдрахманов  кыргыз элинен чыккан улутчулдугу (патриот), залкарлыгы, таланты менен, кыргыз элинин салттык музыкалык мурасын сактап, келечектеги муундарга өткөрүп  берүүдө жан үрөп, талыкпай эмгектенип келүүдө. Бул семинарда агайдын бар болушу катышуучулар үчүн «Эн Белги»  китебиндеги күүлөрдүн, кайрыктардын, анын ичинен өзү чыгарган чыгармалардын кайрыктарын так, туура, даана үйрөнүүсү  менен баалу болду.

Семинардын артыкчылыгы ар кандай темадагы иш-чараларды, убакытты туура, так пайдалангандыгы.

Жетишкендиктери жыйналыш учурунда кызыктуу жолугушуларга катышууга, концерт берүүгө,  ар кандай ата – бабадан келаткан ырымдарды  жасоого жана эс алууга жетиштик. Ал эми кемчилиликтерин көрө алган жокпус.

Көптөгөн пикирлер айтылды: алардын ичинен ушул семинардан көп нерсеге жетишкендиктери, эң башкысы комузда «Эн Белги»  китеби менен оңой жана жеңил көз жүгүртүп окуп, кийинки муундарга устат катары шакирттерди даярдоого туура, пайдалуу шарт түзүлгөнү болду.

Бардык катышуучулар «Айгине» маданий-изилдөө борборунун жамаатына жана ушул борборду демилге көтөрүп түптөгөн, кыргыздын каада салтын, руханий мурас байлыктарын сактоодо салмактуу, кадыр-барктуу орунду ээлеген борбордун директору Гульнара Айтпаевага чын ниеттен чыккан, терен ыраазычылыктарын билдиришти.

Тапшырмалар: жазында өтүлгөн обон-күүлөрдү жатка ойноо, жайкы экзаменде чертилген күүлөрүн жатка чертип келүү, өз алдынча бир же эки күүнү  «Эн Белги»  менен көз жүгүртүп ойноп келүү. Андан сырткары катышуучуга жаккан обон-күүлөрдү (бирди) эн белгиге түшүрүп жазып келүү (диктант).

Сунуштар: күзгү семинарды каникул учурунда (ноябрдын башында) өткөрүү.

Маалыматты даярдаган Чолпон Алымбекова,
Негизги устат, Нурак Абдрахмановдун жардамчы устаты
жана семинардын катышуучусу